Ετικέτες

MakePeopleHappierNotFeelHappy_124730

Θα πιάσω ένα θέμα δύσκολο για μένα που ακόμα το δουλεύω. Ίσως όμως γράφοντας για αυτό το ξορκίσω και το εξημερώσω. Και ίσως το κατανοήσω καλύτερα.

Από τότε που άρχισαν τα δύσκολα, δηλαδή από τη στιγμή που η Χριστίνα από βρέφος που ήταν άρχισε να αποκτά βούληση, αυτονομία κινήσεων και επικοινωνία, αρχίσαμε και εμείς να αντιμετωπίζουμε αυτό με το οποίο κάθε γονιός κάποια στιγμή στη ζωή του έρχεται αντιμέτωπος.

Τη στιγμή που πρέπει να θέσεις όρια. Τη στιγμή που πρέπει να σταματήσεις, να αποτρέψεις, να νουθετήσεις, να απαγορεύσεις και μετά να συμβουλέψεις ή να τιμωρήσεις, με λίγα λόγια να εφαρμόσεις τις αρχές της πειθαρχίας όποιας και αν είναι αυτής για τον καθένα.

Ήμουν και παραμένω σε πολλά σημεία αρκετά μπερδεμένη στον τρόπο με τον οποίο θα έπρεπε να κινηθώ. Είχα αρχίσει να διαβάζω από νωρίς και να ενημερώνομαι και όταν έπρεπε τελικά να δράσω άρχισα να ξαναδιαβάζω και να ξαναενημερώνομαι και σιγά σιγά άρχισα να μπερδεύομαι. Είχα φτάσει στο σημείο να μην ξέρω ποιο είναι το σωστό και ποιο το λάθος. Τι πρέπει να κάνω σε αυτήν την περίπτωση, τι στην άλλη. Διάβαζα για μεθόδους  πειθαρχίας, μετά διάβαζα τα υπερ και τα κατά. Μετά το μάτι μου έπιανε σχόλια από μαμάδες με τα οποία συμφωνούσα και μετά άλλα τα οποία μου κατέρριπταν τη θεωρία μέσα σε δύο μόνο λέξεις.

Κατάλαβα λοιπόν ότι μου έλειπε η εμπειρία. Σαφώς. Είμαι νέα μαμά και δεν έχω πρότερο βίο που αν ακολουθήσω θα βγάλω μια άκρη. Από την άλλη και πρότερο βίο να είχα ποιος μου λέει ότι θα ταίριαζε η πειθαρχία στο ένα παιδί σε σχέση με το άλλο. Γιατί αν κάτι μαθαίνουμε όλες οι μαμάδες για τα καλά, ή τουλάχιστον πρέπει να μαθαίνουμε, είναι ότι κάθε παιδί είναι ξεχωριστό και ότι όλα δεν ταιριάζουν σε όλους. Αυτή η πρόταση με bold και πολλά φωτάκια να αναβοσβήνουν γύρω γύρω.

Βέβαια κάτι έπρεπε να κάνω, με κάτι έπρεπε να συμφωνώ και να το ακολουθήσω. Δεν μου έκαναν ούτε οι συμβουλές τύπου, «έτσι μεγάλωσα κι εγώ το δικό μου παιδί» από συγγενείς και φίλους, ούτε το «όλοι έτσι κάνουν», ούτε το «έλα μωρέ παιδί είναι πες του ναι, καν’του το χατίρι», ούτε βέβαια το άλλο άκρο, να είμαι δηλαδή συνέχεια πάνω από το κεφάλι της και να της λέω σε όλα μη για να μην γίνει κακομαθημένο.

Έτσι πολύ απλά, άρχισα να μαζεύω από κάθε στυλ πειθαρχίας ο,τι μου έκανε. Ό,τι ταίριαζε στη φιλοσοφία ζωής μου μέχρι τώρα και ό,τι πίστευα ότι ταιριάζει στη Χριστίνα από όσο την ξέρω μέχρι τώρα.

Το βασικότερο εργαλείο που με βοήθησε δηλαδή ήταν το ένστικτο.

Αν κάτι το ένιωθα καλό, το έκανα και ας ήταν δύσκολο, αν κάτι ένιωθα ότι την πλήγωνε ακόμα και αν δούλευε αποτρεπτικά το απέρριπτα εξαρχής.

Στυλ πειθαρχίας υπάρχουν πολλά. Σύμφωνα με τον πίνακα που έχω ανακαλύψει στο babycenter υπάρχουν πέντε. Positive discipline, Gentle Discipline, Boundary-based Discipline, Emotion-coaching, Behavior-modification. Κανείς δεν λέει de facto ότι το ένα είναι σωστό και το άλλο λάθος. Ο καθένας διαλέγει αυτό που του ταιριάζει και ας μην γνωρίζει ούτε το babycenter ούτε τις κατηγορίες του.

Η πορεία είναι δύσκολη και αρκετές φορές χρειάζεται αυτό που λέγεται «σκληρή αγάπη». Όμως η πειθαρχία και η ανάγκη που υπάρχει για να μάθει ένα παιδί να διορθώνει τις ανεπιθύμητες ενέργειες, να μαθαίνει από τα λάθη του, να βιώνει τις συνέπειες και να αποκτά αυτοέλεγχο είναι ελάσσονος σημασίας.

Νιώθω την ανάγκη να μοιραστώ δυο- τρία πράγματα που έμαθα εγώ από τη μικρή μου διαδρομή ως γονιός στα μονοπάτια της πειθαρχίας.

Ξεκινάω λοιπόν,

  1. Τιμωρία και στέρηση προνομίων. Έχω διαβάσει αυτές τις δύο λέξεις άπειρες φορές στην προσπάθεια μου να καταλήξω τι είναι το ένα και τι το άλλο. Αυτό που κατάλαβα είναι το πόσο δυσδιάκριτα είναι τα όρια τους. Δεν τιμωρώ τη Χριστίνα ποτέ. Δεν μου αρέσει η λέξη εξορισμού. Όμως έχω σκεφτεί αρκετές φορές τη στέρηση προνομίων η οποία είναι μια πιο ευγενική μορφή της «τιμωρίας». Ωστόσο σκοπός μου είναι τα πράγματα να μη φτάνουν στο σημείο που θα πρέπει να επέμβω τόσο δραστικά. Προτιμώ πάντως το «αν ντυθείς γρήγορα θα προλάβουμε να κάνουμε όσα συμφωνήσαμε» από το «αν δε ντυθείς γρήγορα δε θα πάμε πουθενά». Από εκεί και πέρα η εφαρμογή των φυσικών συνεπειών, π.χ αφήνουμε το παιδί να βραχεί αν επιλέξει να μην πάρει μαζί του ομπρέλα, θέλει γερές αντοχές όταν το παιδί είναι μικρό.
  2. Το παιδί δεν είναι ένας εισβολέας που θέλει να σε καταρρακώσει, να κάνει τα νεύρα σου τσατάλια και να σου κάνει τη ζωή μαύρη. Δεν είναι τύραννος. Είναι ένας μικρός άνθρωπο που τα περισσότερα πράγματα από όσα κάνει τα κάνει γιατί δεν έχει ξεκαθαρίσει ακόμα μέσα του τα συναισθήματα του, δεν μπορεί να τα διαχειριστεί και ο εγκέφαλος του όντας υπό ανάπτυξη το κάνει να δρα ενστικτωδώς. Δεν χρειάζεται να το βάζουμε απέναντι μας. Είμαστε εδώ για να το καθοδηγήσουμε. Το να μαθαίνεις στο παιδί πειθαρχία δεν σημαίνει να το ελέγχεις αλλά να μάθεις στο παιδί να ελέγχει τον εαυτό του.
  3. Δείξε κατανόηση. Να μια «εντολή» που έχει αποδειχτεί τρομερά χρήσιμη. Όσες φορές έχω πει στη Χ ότι την καταλαβαίνω σε κάποιο ξέσπασμα της (επειδή οι κάλτσες δεν είναι αυτές που θέλει, επειδή της λέω ότι τέλειωσε η ώρα του μικι, επειδή πρέπει να φύγουμε από κάπου που περνάει ωραία, επειδή πρέπει επιτέλους να σταματήσει να παίζει με τα νερά θα βγάλει λέπια), σαν μαγικό εκείνη μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα αρχίζει να ξεθυμαίνει σιγά σιγά. Κάνουμε κάποιου είδους συμβιβασμό, κάπως αποσπώ την προσοχή της και το θέμα ξεφουσκώνει. Η ουσία όμως είναι να δείξεις πως συμπάσχεις. Ότι και εσύ όταν ήσουν μικρή τα ίδια ήθελες. Ότι και εσύ θα ήθελες να παίξεις λίγο παραπάνω αν ήσουν στη θέση της και ότι και εσύ θα ήθελες να φοράς όλη μέρα μαγιό μέσα στο σπίτι αλλά πλέον ξέρεις ότι αν το κάνεις αυτό μέσα Φεβρουαρίου, την άλλη μέρα θα είσαι με πνευμονία.
  4. Το να θέτεις όρια τα οποία να είναι σταθερά και να διέπονται από συνέπεια είναι ένα δεδομένο, όταν μιλάμε για πειθαρχία. Όλα τα παιδιά χρειάζονται τη σιγουριά της γνώσης ότι υπάρχουν κανόνες και όρια. Χωρίς αυτά νιώθουν χαμένα. Διαπραγματεύσιμα ίσως αρχικά. Αν όμως πεις κάτι φρόντισε να το τηρήσεις από την αρχή μέχρι το τέλος. Οπότε παράλληλα με το πρόσεχε τι εύχεσαι παίρνεις δωράκι και το πρόσεχε τι όρια θέτεις. Σε αυτά τα πλαίσια, νομίζω ότι ένα από τα μεγαλύτερα δώρα που κάνω στο παιδί μου, όταν το καταφέρνω, είναι η μικρή λέξη «όχι». Το πότε βέβαια έχει τη σημασία του. Για αυτό choose your battles!
  5. Σ’αγαπώ ο,τι κι αν γίνει. Εννοείται. Σήμερα, χθες, αύριο. Ακόμα και αν κλαις και χτυπιέσαι έξω στη γειτονιά 4 η ώρα το μεσημέρι, ακόμα και αν σου έχω πει για 11η φορά ότι τρώμε και εσύ πεισματικά συνεχίζεις να τρέχεις στο σαλόνι με το καροτσάκι και πέντε κούκλες επάνω , μέσα στη ζούρλα σου, αγνοώντας με. Και πρέπει να σου το λέω ακόμα και αν την ίδια στιγμή σου λέω πως δεν μου αρέσει αυτό που κάνεις. Και πρέπει να σε αγκαλιάζω όταν έρχεσαι στην αγκαλιά μου ακόμα και αν δεν έχεις κάνει αυτό που σου λέω. Και πρέπει όταν μου ζητάς συγνώμη και μου λες ότι δεν θα το ξανακάνεις να σε αγκαλιάζω αμέσως και να ξεχνάω το πόσο θυμωμένη είμαι μαζί σου. Δεν μπορείς να κρατήσεις μούτρα σε ένα τρίχρονο. Απλά σε πέντε λεπτά δεν θα έχει ιδέα γιατί είσαι έτσι μαζί του.
  6. Πριν γράψω την έκτη διαπίστωση να ξεκαθαρίσω ότι όταν μπαίνουν θέματα συμπεριφοράς γονιού απέναντι στο παιδί του, τα οποία φυσικά δεν αφορούν σε κακοποίηση, δεν έχω κανένα δικαίωμα να υποδείξω ή να κατακρίνω ανθρώπους που για τους δικούς τους λόγους έχουν επιλέξει τη μια ή την άλλη μέθοδο πειθαρχίας. Μιλάω μόνο για ότι εγώ, για μένα, βρίσκω σωστό για το παιδί μου.Λοιπόν, δεν μου αρέσουν τα γνωστά σε όλους , καλά-να-ναι-η-σουπερ-νανυ, τάιμ άουτς. Οι περισσότεροι λένε ότι δουλεύουν. Ότι το παιδί πειθαρχεί μόλις τελειώσει ο χρόνος που είχε στην καρέκλα σκέψης. Χθες έπεσα επάνω σε αυτό το άρθρο και με βρίσκει τόσο μα τόσο σύμφωνη. Επιτέλους και κάποιος που μιλάει κατά των τάιμ-άουτς. Είχα αρχίσει να νομίζω ότι έχω πρόβλημα που δεν έχω καθιερώσει μια τέτοια καρεκλίτσα ή ένα τέτοιο χαλάκι. Ναι, δεν μπορώ να απομονώσω το παιδί μου σε ένα μέρος για να κάτσει να σκεφτεί. Δεν ξέρω τι μπορεί να σκεφτεί ένα τρίχρονο σε μια καρέκλα σκέψης. Κάτι που να μην μπορούμε να συζητήσουμε και να λύσουμε μαζί; Και αν δεν μπορούμε μαζί πως θα μπορέσει μόνο του; Το μόνο που δέχομαι ως τάιμ αόυτ προς το παρόν είναι όταν για παράδειγμα η Χ για κάποιο λόγο αντιδρά άσχημα ή μου ζητάει κάτι επίμονα και με γκρίνια τότε μόνο θα της πω ότι μέχρι τώρα παίζαμε καλά/ήμασταν καλά όμως τώρα χρειάζομαι ένα διάλειμμα  όταν θα θέλεις να παίξουμε όμορφα και πάλι/όταν θα αποφασίσεις να μου μιλήσεις ευγενικά και χωρίς να γκρινιάζεις, έλα να μου το πεις.
  7. Το βράδυ λίγο πριν κοιμηθούμε της λέω τι μπορεί να πήγε στραβά. Είναι μια καλή στιγμή γιατί τότε είναι ήρεμη και συνήθως έχει όρεξη για κουβέντα.
  8. Καλό είναι να μαθαίνει από νωρίς το παιδί να αναγνωρίζει και να εκφράζει τα συναισθήματα του. Να ξέρει πότε νιώθει θυμό πότε είναι στεναχωρημένο, πότε είναι χαρούμενο. Αισθάνομαι απίστευτη ανακούφιση όταν η Χ μου λέει «στεναχωρήθηκα τώρα μαμά» ή «είμαι πολύ χαρούμενη που πηγαίνουμε στην παιδική χαρά» ή «είμαι θυμωμένη!!!». Όταν τα αναγνωρίζει είναι το πρώτο βήμα για να τα ελέγξει. Παράδειγμα πρόσφατο: όταν πεινάει ή νυστάζει δεν της αρέσει να την φορτίζεις παραπάνω, όπως όλα τα παιδιά φαντάζομαι, έτσι δεν θέλει να την πάρει κάποιος άλλος αγκαλιά πέρα από εμένα όταν είναι σε τέτοια φάση. Για να το επικοινωνήσει αυτό τσίριζε. Από τη στιγμή που της το εντόπισα και της είπα πώς να αντιδρά, όση ένταση και να έχει μέσα της λέει «δεν θέλω να με ακουμπάς τώρα». Για μένα, όσο και αν φαίνεται αγενές, είναι τεράστιο βήμα προόδου για ένα μικρό παιδί και νομίζω ότι έχει κάθε δικαίωμα να απαιτεί να τη σέβονται όταν ενοχλείται.
  9. Η λέξη «όταν…» πριν από κάθε υπόδειξη μας, είναι καλύτερη από το «μη», την απαγόρευση ή την προσταγή. Για παράδειγμα «όταν φωνάζεις δεν μπορώ να σε ακούσω» από το «μη φωνάζεις!». Αλλάζει όλο το νόημα. Οι φυσικές και οι λογικές συνέπειες μιας πράξης θέτονται σε μια σωστότερη βάση.
  10. Καλό είναι να μη διαπραγματευόμαστε όσα πρέπει να γίνουν. Δεν ρωτάω τη Χ αν θέλει να πάμε να πλύνουμε τα δόντια της. Της λέω ότι είναι ώρα να πλύνουμε τα δόντια της.
  11.  Αν κάνω λάθος, αν είμαι υπερβολική, αν τη μαλώσω της ζητάω συγνώμη. Έτσι καταλαβαίνει ότι και η μαμά είναι άνθρωπος και πρέπει να βάζει τα δικά της όρια στον εαυτό της.
  12.  Επιβράβευση. Πόσες φορές φαίνεται ότι το ξεχνάμε κοιτώντας μόνο να σταματήσουμε συμπεριφορές, να αποτρέψουμε κακές συνήθειες που μπορεί να ριζώσουν, να ελέγξουμε… Αυτό που λέμε θετική ενίσχυση. Κοίτα τι κάνει όμορφα, πότε είναι ήσυχη, ευγενική, εφαρμόζει όσα της έμαθες χωρίς να της το ζητήσεις, έχει αποκτήσει καλές συνήθειες που θα τη συντροφεύσουν σε όλη της τη ζωή και πες μπράβο αγάπη μου είμαι πολύ περήφανη για σένα. Και θα διακρίνεις τα μάτια της να ανοίγουν και το στήθος της να φουσκώνει..
  13.  Χιούμορ. Πόσες φορές με έχει σώσει. Εκεί που το βλέπω να έρχεται η καταιγίδα, σκέφτομαι μια κοτσάνα, πετάω μια αστεία λέξη, πιάνομαι από μια φανταστική ιστορία, λέω ένα τραγούδι για μια πάπια που περπατάει πάνω στο τραπέζι και κάνει σαματά. Πόσο κλόουν ακόμα; Για μια ζωή.
  14. Γίνε το πρότυπο. Ο,τι και να λες όσο και να χτυπιέσαι, αν τρως τρείς σοκολάτες κάθε μέρα μπροστά του και μετά του λες ότι η ζάχαρη προκαλεί τερηδόνα, μην περιμένεις κανείς να σε πάρει στα σοβαρά.

Τα παιδιά έχουν ξεσπάσματα οργής, δοκιμάζουν τα όρια σου, αρνούνται με πείσμα να συνεργαστούν και η λίστα είναι τεράστια… Πειθαρχία δε σημαίνει τιμωρία ή πόλεμος, σημαίνει να βοηθάμε το παιδί να αποκτήσει αυτοέλεγχο και σωστές επιλογές.

Γενικότερα, πάνω από όλα θα πρέπει η πειθαρχία να συνδυάζεται με την ελευθερία. Οι περισσότεροι άνθρωποι ακολουθούν κανόνες όταν επιτηρούνται ή αξιολογούνται. Το πραγματικό τεστ όμως ενός χαρακτήρα φαίνεται από το τι κάνει κάποιος όταν μένει μόνος του. Όταν μπορεί ένα παιδί να εφαρμόσει όλα αυτά που του έχουμε μάθει όταν κανείς δεν το κοιτά τότε ξέρεις ότι έχεις πετύχει.

*όλες οι παραπάνω παρατηρήσεις βασίζονται στις πρώτες μου εμπειρίες από την τρίχρονη κόρη μου. Φαντάζομαι ότι μεγαλώνοντας πολλά θα αλλάξουν. Τόσο οι κανόνες όσο και οι μέθοδοι. Προς το παρόν η καθημερινότητας μας έχει το στίγμα που μόλις έδωσα. Άλλοτε τα καταφέρνουμε. Άλλοτε όχι. Γιατί, το να γίνεις γονιός είναι εύκολο, αλλά το να είσαι είναι δύσκολο (Κ. Τζωρτζακάκη).

Advertisements